MISKILLAU DÄVAM İTÄ...

9 gıynwarda Tatarstan Prezidentı Mintimer Şäymiev Qazannıñ deqabristlar uramında urnaşqan, Kizik Vvedeno dip atalgan monastırenda buldı. M.Şäymiev monastırnı tözekländerü öçen Tatarstan xökümäteneñ dä matdi yardäm kürsätäçäge turında äytte. Qazan häm Tatarstan arxiepiskobı Anastasiy beldergänçä, tözekländerü eşlären tizräk başlarga şähärneñ 1000 ellıgına, älege bäyrämgä Qazan eparxiyaseneñ 450 ellıgı turı kilü uñaennan, tulısınça torgızılaçagına ışanıç belderde.

Prawoslawie din ähelläre Qazannıñ 1000 ellıgın bäyräm itkändä Qazannı växşilärçä basıp alunı bäyräm itäçäklär ikän. Qazan eparxiyase Qazannı basıp algaç tözelgän bit.

Xäzer Tatarstanda Zöya bistäsen häm utrawın tözekländerü eşläre kiñ cäelderelde. Qazannı alganda ülgän urıs soldatlarına salıngan häykälne tözekländerü eşlärenä federal biudjettan 40 million sum aqça birelüe turında gazetalarda xäbär buldı. Federal biudjet bit tatar xalqı xisabına da tulılandıra. İugarıda kürsätelgän eşläre Qazannı basıp aluga, däülätebezne iugaltuga 450 el tulganda, bezneñ qaygı könnärebezdä başlandı.

Ä Qazannı saqlap şähit kitkän qaharman babalarıbızga häykäl kuiu haman suzıla.

Tarixi säxifälärdän bilgele bulgança, 1917 elgı borılışqa qadär tatar xalqınıñ bayları millätebez öçen mäçetlär, mädräsälär tözügä, gazetajurnallar çıgaruga aqçaların jällämägännär, barlıq çıgımnarnı üzlärenä qabul itkännär. Bügenge köndä dä qayber milli canlı tatar eşkuarları yardäm itälär, läkin alar bik az. Haman millätçelektä gaeplämäsennär dip kurqalar, kollıq psixologiyase haman da saqlana.

2002 elnıñ deqabr aenda Qazan şähärendä Basketxoll kompleksınıñ berençe çiratı tözelde. "Piramida" dip atalgan korılma tözelüen dä beläbez. Bu korılmanı tözügä 40 million dollar totılgan. Ul "Piramida" baylar öçen yal itü, küñel açu urını. "Piramida" tözüdä Tatarstan xökümäte dä üz öleşen kertte. Bu "Piramida"nıñ tatar xalqı däülätçelegen torgızu öçen bernindi dä faydası bulmayaçaq. Akçaların tatar milli universitetına bina tözügä, Qazannı saqlap şähit kitkän babalarıbız ruxına häykäl kuiuga totsalar, millättäşlärebez meñmeñ räxmät uqırlar, tarixqa altın xäreflär belän yazılırlar ide. Ä bit alarnı tözügä distälägän million dollar kiräkmäyaçäk.

Qazannı saqlap şähit bulgan qaharman babalarıbız ruxına häykälneñ proektı da piramida suräte. Ul tatar xalqına xas küreneş tügel. İke piramidanıñ arası 500 metr çaması. Ägär dä Qazannı saqlap şähit bulgan babalarıbızga häykäl piramida surätendä kuelsa, monı bez millätebezdän kölü dip qabul itäçäkbez. Şunı da äytep ütim äle. Kuelaçaq proekt konkursınıñ öçençe turına jiuriga ike şovinistik rässamnı Nesterenko belän Golubtsovnı saylap kuygannar.

Tatarstanda berär häykäl salu mäsäläsendä "ölkän tugannar" xuplagan yaisä alar eşlägän proekt qına qabul itelä. Bezgä tanış bulgan Musa Cälil häykälen genä alıyk. Anı yalanayaqlap, bogaulap, çäneçkele çıbıq belän bäyläp kuygannar bit. Germaniyadä äsirlektä bulganda Musa ber waqıtta da yalanayaqtan bulmagan. Bu häykäl: "Sin mesken tatar, haman da kollıqta", dip äytä, minemçä.

Prawoslawie din ähelläre Qazan eparxiyaseneñ 450 ellıgında üzläreneñ växşilekläre öçen tatar xalqı aldında täübä itsälär, igelekle eş bulır ide, çönki Qazannı basıp alganda din ähelläre Yawız İwannı kotırtıp, aña yardäm torgannar. Alar anı eşlämäyaçäklär, çönki şovinistik qaraşta toralar. Ä menä Qazannıñ 1000 ellıgın bäyräm itkändä 450 ellıq anarxiyane bäyräm itärgä cıenuların millätebezdän kölü dip bäyalärgä kiräkter. Respubliqa citäkçeläreneñ Mäskäügä yarar öçen tırışuların bez härwaqıt kürep torabız.