MİLLİ ŞÄRÄLEK

Soñgı waqıtta tatar matbugatında millätkä xas bulmagan ber närsä küzätelä kitap, gazetajurnal bitlären şärä qızlar suräte basıp bara... Menä kulımda "Ruxiyat" näşriyatı çıgargan zatlı tışlı "Bertugan Rämievlar" kitabı. Kitap çınnan da, bik zävıqlı itep, tarixçı Mirqasıym Gosmanov citäkçelegendä näşer itelgän, Baqıy Urmançe räsemnäre belän bizäklängän. Menä şuşı bizäleş mäsäläsendä kitapnı çıgaruçılar çama xisen iugaltqannar, Därdmändneñ "Räsem" dip atalgan şigır yanına ber bit tutırıp şärä qız räseme bastırıp kuygannar! Min Därdmänd ruxı öçen xurlandım, oyaldım... İsän çagında zatlı il agası, namaz iyase bulgan Därdmänd yanäşäsendä bu şäpşärä qız suräte anıñ aq çäçlären mısqıllau kebek kürende...

"Mädäni comga" gazetasınıñ bıelgı sanın alıp aqtarganda da ber bittä şäpşärä qız räseme kilep çıqtı. Skulptor Näüfäl Adılovqa 70 yaş tulu uñaennan birelgän mäqalädä anıñ agaçtan qırıp yasalgan sınsurätläre dä urnaştırılgan. Xäsän Tufan belän Qaium Nasıyri räsemnäre arasında böten buena suzılıp şäpşärä qız tezlänep tora! Monısınıñ da böten närsäse açıp taşlangan...

İnde gür iyase bulgan, bezdän barı tik doga gına kötep yatqan bu il qartlarına nigä kiräk ide mondıy yanäşälek? Şuşılay dorfa qılanıp bez ärwaxlarnıñ ruxın räncetäbez tügelme soñ? Ä isännärne küz zinasına, küñel zinasına iyaländeräbez...

Bilär imamı Kol Gali dä, üzeneñ "Kıyssai Yosıf" äsären yazganda, anı yarım şärä keşelär säxnädä uynar dip küz aldına da kitermägänder. Häm menä ul kön kilde Korän süräse buença yazılgan bu äsärne, balet yasap, säxnägä kuydılar. Yosıf päygambärne häm Zöläyxanı çişenderep taşladılar.…Musa cälil isemendäge opera häm balet teatrında Rinat Xaris librettosı buença kuelgan bu äsärneñ qayber özeklären min televizordan Qazan yañalıqların qaraganda kürdem häm nıq näfrätländem.

Yarım şärä bändälär säxnädä ni genä qılanmıylar idändä berberse östenä menep yatalar, atlanalar, ällä nindi ädäpsez, oyatsız räveşlärgä kerälär... Säxnädä Kol Gali, säxnädä Korän süräse "Yosıf", säxnädä päygambärlär mısqıllana... Şuşı äsär, imeş, Rossiya däülät bülägenä täkdim itelgän. Şulaydır, üzlären möselman dip yörgän tatarlarnıñ ruxi yaqtan ni däräcädä azgınlıqların kürep, Rossiya yahüdiläre söenäsöenä birer bu büläkne... Ämma mondıy büläk bezne kuandırırga tügel, xurlandırırga häm uylandırırga tieş. Sängat, maturlıq dip xäzer turıdanturı şärälekne, erotiqa häm pornografiyane propagandalau kitte. Mondıy "milli azgınlıq"qa çik kuyarga waqıt.