TACİ SEKS-BOMBAGA KARŞI
(feleton)

Älmättä qızıq yazmışlı, süzen dä, başın da, canın da birmäüçe, Damir Taci isemle sälätle jurnalist bar. Yaxşı keşelär anı härwaqıt cılı süz belän olılıy. Damir eştä aqtiv, praqtik bulsa da, tormışta romantiqaga birelüçän, tirän xislär keşese. Qazan universitetında uqıgan ellarda ul tönnären Bauman, Lenin uramnarında xıyallanıp yörergä yaratqan. Şul waqıtta anıñ küñelendä olug şagıyrlärneñ icat cimeşläre yañargan:

Qazan äle, Qazan uyanmagan:

Yafraq belän yafraq serläşä,

Yörim tönlä Lenin uramında,

Küñelem Lenin belän söyläşä...

Ä bezneñ zamanda Lenin uramın Kreml iseme belän alıştırdılar häm xalıq Sibgat aganıñ mäglüm şigıren yañaça, üzgärtep söyli başladı:

Yörim tönlä Kreml uramında,

Küñelem Şäymi belän söyläşä

Damir Taci Qazannan uquın tämamlap qaytqaç ta, başqalanı, anıñ ataqlı uramnarın, bigräk tä Lenin isemen yörtkänen sagına. Sagış köçäygän waqıtta, tönnären Älmätneñ Lenin uramına progulqaga çıqqalıy. Lenin babay häykäle yanına barıp, anıñ belän närsäder serläşä. Bälki ul añardan icat itü öçen ilham ala torgandır. Äytüe qıen, çönki monı ul berkemgä äytmi.

Şulay, könnärdän ber könneñ tönendä Damir moñsulanıp Lenin häykäle yanına bara. Kilgäç, ul kinät kenä Leninnıñ qıyafätendä zur mägnä kürä. Damirga proletariat başlıgı närsäder äytergä telägändäy toela.

– Nişläp yöriseñ inde monda, änä, tegendä – Saban tue mäydanı yanında oyatsız faxişägä bagışlap häykäl kuygannar, nik şul turıda yazmıysıñ, – digän, Lenin tawışlı awazlar işetelä Damirnıñ küñelendä.

Niçek inde Lenin kuşqannı tıñlamıysıñ. Damir ozaq uylap tormıyça, şul uq tönne utırıp mäqalä yaza häm anı “Tatarstan yaşläre” gazetasına cibärä.

Älege yazma “Älmättä seks-bombaga häykäl” başı astında gazetada dönya kürä.

Älmät şähär xaqimiyatendägelär, anı uqıgaç, qaynar tabada biegändäy qılanalar:

– Älmätneñ 50-ellıgı yaqınaygan waqıtta şulay yazalarmıni, – dieşälär.

– Älmätkä kim digändä 270 yaş, ä anı şähärläşterügä, çınnan da, 50 el, – dip tözätälär alarnı tatar millätçeläre. – Ul 50-ellıq xaqimiyattägelärgä aqça “krutit” itär öçen genä kiräk, – dip tä östäp kuyalar.

– Ä nigä döreslekne yaşerergä, xaqimiyattä utıruçılar aqça, mal üzläşterep yatsın da, azgın häykällär korsın, moña qarşı däşmi niçek tüzärgä mömkin, – di Damir.

Şul waqıtlarda uq Rafail Töxfätullin isemendäge premiyagä qandidatlarnı raslau komissiyaseneñ kiñäşmäse uza. Qandidatlar arasında Damir Taci da bula. Läkin şähär türäläre, seks-bomba häykäle turındagı yazma basılıp çıqqannan soñ, “İuq, ne vidat aña premiya, ul bit... arxitektura istälegen qahärläp yazgan” – dieşälär.

– Seks-bombaga häykäl arxitektura istälege bula alamıni?! – dip dör kilä tatar millätçeläre. – Anı kuyganga distä el da iuq bit äle...

Şul waqıtta cämgıyattä çıqqan gaugaga çıdıy almıyça, seks-bomba häykäle oyatınnan telgä kilä:

– Ay, mäsxärä! Min arxitektura istälege dä, uñış simvolı da tügel, min – fäxeş, azgınlıq bilgese! Mine Zäy elgasına batırıgız! – di.

Monnan soñ azgın türälär aptıraşta qala. Ber-ike atna däşmi toralar. Läkin barıber, “Damir Taciga premiya birmäskä, çönki ul bezgä buysınmıy, ışanıçsız keşe”, digänräk näticägä kilenä.

Damir, üzenä R.Töxfätullin isemendäge premiya birelmi digän süz çıqqaç, ber dä borçılmıy. Ä menä Rafail Töxfätullin bu xällärdän ruxı ärnep, mögaen, qaberennän çıgarday bulgandır. “Niçek inde, icat gomeren tatar üseşenä bagışlagan Damir Taciga minem isememdäge büläkne birmäskä” – dip borçılgandır R.Töxfätullin ruxı.

“İuq, Taciga premiya birmibez!” – digän süzlär yanä işetelgäç, Rafail abzıynıñ ruxı canlanıp, qalın, üzäk özgeç tawış belän qıçqırganday buldı:

– Minem isememne qaderläü xaqına premiyane Damir Taciga biregez! Ul moña laek!

Baştürä bu süzlärne işetkändäy:

– Birergä, znaçit, birergä. Zur yazuçı ruxına qarşı kilep bulmıy bit inde, – dide.

– Birergä, birergä, – dip qabatladılar anıñ yalagay urınbasarları häm iyarçennäre.

Läkin xäyläkär baştürä:

– Biudjetta aqça iuq bit, – digän buldı.

Töxfätullin ruxı çıgarınnan çıgıp:

– Häykäl saluga birelgän aqçanı arxitektordan alıp, Damirga biregez, – dip qıçqırıp cibärde.

Baştürä:

– Birergä, znaçit, birergä.

Yalagaylar:

– Birergä, birergä, – dip, abzıyları artınnan qabatladılar.

– Ä faxişäne annan alıp atarga, – dip telgä kilde Lenin babay.

– Alırga, znaçit, alırga, – dide baştürä.

– Alırga, alırga, – dieştelär anıñ söyrälçekläre.

Damir Taci bügen dä elekkeçä kön kürä. Läkin anıñ premiya kürgäne iuq älegä. Tege oyatsız qıyafätle seks-bomba häykäle dä azgın türälärne tagı da fäxeş gamällär qılırga därtländerep tora birä.