DÄÜLÄTEBEZNE BETERÜÇELÄRGÄ - BÄDDOGA

15 nçe oqtyabr cihanda yaşäüçe här tatar insani öçen matäm köne. 451 el elek millätebez üzeneñ urtaq yortin - Qazan xanligi däüläten iugalta.

Däülätlären tatarlar gina tügel, ä ani batirlarça yaqlagan häm üz teläkläre belän Qazan xanligina kergän marilar, çuaşlar, mordwalar, udmurtlar da iugalta. Şuña küra 90nçi ellar başinnan alip, här el saen oqtyabr aenda, tatar h.b. xaliqlar Qazanniñ İrek maydaninda Ana-Vatanibizni yaqlap, batirlarça hälaq bulgan babalaribizni iskä ala, gaziz İdel-yortlarin iuq itkän Rusiya imperializmina -växşi kolonizatorlarga bäddoga uqiylar.

Tarixtan mäglüm bulgança, 1520 ellardan alip, Mäskäü xökümätenä prawoslawie çirkäve ruxanilariniñ täesire artqaç, uris däüläteneñ säyasäte kisken üzgärä. Baştagi sugişlarda urislarniñ ciñüläre dan tülätügä qaytip qalgan bulsa, xäzer ul, moniñ östenä, däülätne beterügä, tatar cirlären üzläşterügä, prawoslawie dinen köçläp qabul itterügä korila. Älege imperiyaçel, kolonial kontora başinda mitropolitlar Daniil, Maqariy h.b. tora.

Mixail Xudyaqov yazuinça: "Koren zawoewatelnix zamislov protiv Qazani tailis v sfere religioznogo fanatizma, çaçe vsego privodyaçem k natsionalnoy i rassovoy nenawisti". "...perviy otkritiy namek na zawoewatelnuiu politiku poslişalsya iz ust glawi russkogo duxovenstwa mitropolita Daniila, kotoriy v 1523 godu prednaçertal put dalneyşey politiki, sqazaw, çto "velikiy knyaz vsiu zemliu qazanskuiu vozmet".

Qazan xanligin eçtän tarqatu öçen, Mäskäü xökümäte prawoslawie dinenä "üzläre teläp" küçkän satliq tatarlarga tayana. Andiy satliqlar şaqtiy bula.

Bügenge köndä dä Tatarstan Räsäyneñ elekkege säyasäte korbani. Respubliqaniñ tabigiy bayliqlari kem iktisadi tatar xal-qiniñ bayligi tügel. Tatarstanda äle dä çin tatar mäktäpläre, gimnaziyaläre citeşmi, tatar däülät milli universiteti açilmagan, tatar xalqiniñ Milli mäclese däülät parlamenti tügel h.b.

90 nçi ellar tatar milli kütäreleşe Tatarstanda xristianlaşuni tiep kilgän bulsa, Mäskäü säyasätçeläre soñgi 4-5 elda elekkege alimnarina qaytip, tatarniñ satliq öleşenä tayanip, prawoslawie çirkäüläre tözetterä başladilar. Çalli, Qazan, Älmät, Tübän Qama şähärlärendä soñgi ellarda distäläp çirkäü salindi. Alar barisi da Tatarstanda tatar däüläte torgizilmasin, xalqibiz milli üzençälegen iugaltsin öçen oeştirilgan. Şuña kürä däülätebezne kütärügä ayaq çaluçilarga bäddoga uqiyk!