BAŞKORTSTANDA TATAR MÄGARİFE BARMI?

Raximov rejimı respublqada tatar mägrifen beterü säyasäte ütkärä. Million yarım tatarnı ikençe millätkä - başkortqa küçerü kotıçqıç däräcägä citte.

Eş tatar telenä däülät statusı birmäüdän başlandı, san yagınan imänçe urında toruçı xalıq telsez qaldı. Xalıq sanın alganda köçläp başkort dip yazılgan tatar awıllarında balalarrnı başkortça uqıta başladılar. Tatarlarga: "Sez tatarlaşqan başkort, ana telegez başkort", - dip başkort telen ana telenä küçerdelär. Mondıy mömkinlek bulmagan urınnarda (şähärlärdä) başkort telen däülät tele itep kerttelär häm bu iunäleş eldan-el köçäya bara. Bolar zaqonnı bozıp eşlänä, çönki tellär häm mägarif turındagı zaqonnarda bu qaralmagan.

Tatar ijtimagıy oeşmalarınıñ sezdında (10.08.2002 el) tatar kongressı delegatlarına möräcägat qabul itelgän ide. Anda şundıy näticä bar: tatarlar öçen balalar baqçası tärbiyaçeläre başkortlarga qaraganda 25, uqıtuçılar - 10 märtäbä äzräk äzerlänä. Tatar telendä uqıtu 1992-1993 uqu elında 13,4% bulsa, 1999-2000 uqu elında bu san 10,6% täşkil itkän. Başkort telendä uqıtu şul uq ellarda 35%tan 39,7%qa kütärelgän. Çagıştıru tatar telendä uqıtunıñ başkortçaga qaraganda 4 märtäbä az ikänen kürsätä. İñ ayanıçı şunda: tatarça uqıtu tendentsiyase tübängä iunäleş algan. Mägarif ministrlıgınıñ mäglümätlärenä qaraganda, 2001-2002 uqu elında başkort millätennän bulmagan uquçılarnıñ 24%tı başkort telen däülät tele sıyfatında uqıy.

Soñgı ellarda Ufa mäktäplärendä tatar klassları açu küpkä kimede, balalarnı ana tele yaqi däülät tele dip başkortça uqıtalar. Bu xäl Ufanıñ Kirov häm Dim rayonnarında nıq bara. Mäsälän, Dim rayonında 1 mäktäptä genä tatarça uqıtu bar. Ä bit här mäktäptä uquçılarnıñ ZO-40%tı tatar balaları.

Avıl rayonnarı mäktäplrenä başkort telen kertüneñ 3 ellıq planı tözelgän. Mäsälän, Dürtöyle rayonı mäktäplärendä başkort telen kertü bıel tämamlanırga tieş. Kuşnaren rayonında 30 mäktäpneñ 12-sendä başkort telenä küçkännär, qalgannarı kiläse uqu elında küçep betärgä tieş.

Şulay itep, barlıq tatar rayonnarı şuşı ellarda başkortlaştırılıp betärgä tieş. Bu respubliqada nindi xaqimiyat buluın açıq kürsätä.

Ni eşlärgä digän sorau tua. Mondıy başbaştıqlarga kemder cawap birergä tieş bit?! Şunnan çıgıp respubliqa tatar ictimagy üzäge Mägarif ministrlıgın sudqa birüne kiräk dip taba. Monı här rayonda kollektiv formada häm ata-analar aerım räveştä oeştırsınnar ide. Prezident saylaularına tatar xalqı üzeneñ kisken protestın belderergä tieş. Uy-fikerebez ber bulsın - bu cinayatçel rejimnı xaqimiyattän alıp ırgıtırga!