ХЂТЕР КЉНЕ РЂСМИЛЂШСЕН ИДЕ.

Халыкныћ тарихын яхшы белгђн татар кешесе, џичшиксез, њзенећ миллђте белђн горурлана. Чљнки борынгы Болгар дђњлђте њз заманында дљньядагы ић алга киткђн љч дђњлђтнећ берсе булган. Цивилизациясе белђн дљньяны сокландырган. Биредђ, Европада беренче булып, чуен коелган, камил системалы суњткђргечлђр эшлђп торган. Мунчалары исђ патша сараен хђтерлђткђн. Алтын Урдага килгђндђ (ул да безнећ дђњлђт), аныћ йљзлђп шђџђрендђ акча сукканнар, камил идарђ системасы, бай китапханђлђре, алдынгы мђктђп-мђдрђсђлђре эшлђп торган. Казан ханлыгы исђ татар миллђтенећ соћгы дђњлђте - байлыгы, мђдђнилеге белђн мђшџњр дђњлђт.

...Кремльдђ «Кол Шђриф» мђчете нигезен казыганда чыккан кеше сљяклђрен яћадан ќирлђгђндђ, поп џђм муллаларны бергђ чакырып, христиан џђм мљселман йолаларын башкарырга тђкъдим иттелђр. Югыйсђ поп килеп, христиан йолаларын башкарырга бернинди дђ нигез юк иде, чљнки урыслар мђетлђрне сугыштан соћ ќыеп алганнар...

Мђгълњм булганча, Явыз Иван Казанны басып алгач, шђџђрдђге татарларны, арба кљпчђгеннђн биегрђк балаларгача, вђхшилђрчђ юк итђ. Казан тирђсендђ шђџит киткђн татарларны исђ козгыннарга ќим итеп калдыра. Ђ њз гаскђрлђренећ мђетлђрен Елан Тауга (хђзер Киров районы) књмдертђ. (Соћыннан ул сљяклђрне Казанны алучыларга куелган џђйкђл янына књмгђннђр дилђр.)

Димђк, Кремльдђге ќир астында безнећ бабаларыбыз сљяклђре генђ калган. Казыганда чыккан сљяклђр, ниџаять, мљселман йолалары нигезендђ, Яћа бистђ зиратына ќирлђнде.

Џђр елныћ 15 октябрендђ 1552 елда Казан ханлыгын саклап џђлак булган каџарманнарны искђ алу њткђрелде. Быел искђ алу кљне 12 октябрьдђ уздырыла.

Шуны да ђйтеп китњ урынлы булыр: Татарстан Дђњлђт Советы бу мђсьђлђгђ яћадан ђйлђнеп кайтып, искђ алу кљнен Татарстан дђњлђте дђрђќђсендђ Хђтер кљне итеп билгелђп њтђргђ дигђн махсус канун кабул итђр дип љметлђнђбез ђле.