ЯЋАДАН БАШЛАРГА КИРЂК...

2002-нче елныћ 25-нче ноябрендђ шђџђр администрациясе бинасы љстендђ Татарстан флагы янђшђсендђ Рђсђй флагы да ќилфђрдђгђнен књргђч шушы вђхши мохиттђ яшђњ тагын да мђгънђсезрђк булып тоелды.

Кызганычка каршы эш флагларда гына тњгел шул. Ђлеге аклы-зђћгђрле флаг њзе белђн социаль тигезсезлек, ягъни ќђмђгать милкен тљрле дђрђќђдђге бандитлардан талату, њтђ зђџђр бљекдержавачыл шовинизм џђм кљчлђњ-кысу структураларныћ котырынуын алып килде.

Ђлбђттђ мондый кљн килђсен без 1994-нче елныћ 15-нче февралендђ ќљмџњрият ќитђкчелегенећ Мђскђњдђ шартнамђгђ кул куеп кайтуыннан соћ њк сизенгђн идек. Дљресрђге, 1992-нче елда РТ Конституциясен кабул иткђндђ њк. Шул вакытта "ил башыныныћ" сђяси ихтыяры бик чамалы булуы књренеп тора иде инде.

Бђлки Конституциянећ беренче редакциясен кабул иткђч њк халыкара рђсми оешмаларга чыккан очракта да без њзебез телђгђн књлђмдђ тулы бђйсезлеккђ бик тиз ирешђ алмаган булыр идек. Бђлки авыр сынаулар аша њзарга, кысу-куркыту, сђяси џђм икътисадый басымнар кичерергђ, кораллы провакациялђргђ дучар ителергђ туры килгђн булыр иде. Ђмма бу очракта без миллђт буларак ныгып калган булыр идек, бездђ њз ќитђкчелђребезгђ, њз халкыбызга карата ихтирам туып калган булыр иде.

Юк шул - бу юлысы да иќтимагый-сђяси кљпшђклек књрсђтте татар халкы...

Ќитђкчелекнећ матди байлыкка булган комсызлыгы, лђззђт вђ дђрђќђлелеккђ хирыслыгы, ќљмџњрият белђн идарђ итњ љчен кадрлар сайлаганда туган-тумачалык, таныш-белешлек, дљресрђге, ђшнђлек тљшенчђлђреннђн узалмавы татар халкын тагын бер кат тљп башына утыртып калдырды дип гђзитђбездђ язган иде инде.

Бездђ, Аллага шљкер, зыялы ир-атлар бар барын. Дамир Исхаков, Мђхмњт Ђхмђтќанов, Рафаэль Мљхђммђтдинов џ.б.Татар халкыныћ акыллы кызы Фђњзия Бђйрђмова да бар. Аныћ белђн бергђ эшлђгђндђ шактый акыллы булып књренгђн депутатларыбыз да бар. Ђмма милли бђйсезлеккђ ирешњ љчен бу гына аз шул.

Василий Лихачев кебеклђр ќљмџњрият дипломатиясен гђњдђлђндергђндђ, Зилђ ханым Вђлиева кебеклђр аныћ идеологиясен формалыштырганда халык аћына ућай йогынты ясап та, аны бђйсезлек идеясен тормышка ашыручы итеп њзгђртњ дђ мљмкин тњгел.

Ялагайлык белђн хђйлђнећ бер њк нђрсђ булмаганы кебек њк акыл белђн принципсызлык та тђћгђллђшми. Шулай булмаганда, Глоба ђйткђндђй, хакимият башына "кара йљзлђрне" китермђс љчен безнећ идарђче элита хђленнђн килгђннећ барысын да эшлђргђ тиеш иде.

Янђсе, "ђбђњ, - карагыз ђле, - менђ бу кеше инде илдђ тђртип салыр..." Салды инде, - књрегез, - сафка тљзелеп тђмугка ать-два шагом-марш...

Хакимият башына телђсђ кем менђ алмасын љчен халык илђтнећ механик ќыелмасы тњгел, ђ интеллектуаль њсешкђ ирешкђн, милли идеология нигезендђ яшђњче кешелђр ќђмгыяте булырга тиеш бит. Ђ мондый халык белђн инде олуг шђхеслђр генђ идарђ итђ алыр иде.

Безнећ милли хакимиятебез булмады шул. Тњрђ татардан туганга карап кына милли ќитђкче булып кими икђн. Ђгђр хакимиятебез милли булса масса-књлђм мђгълњмат чаралары ярдђмендђ бушка диярлек њтеп киткђн 12-13 ел дђвамында халкыбызныћ милли аћын савыктырып, аны интеллектуаль њсешкђ ирештереп калган булыр идек.

Хђзер инде, ничек итеп бик зур югалтуларсыз гына, миллђтебезне коллыктан йолып алу хакында яћадан уйларга кирђк...