ЯЗУЧЫЛАР НИГЂ ЫЗГЫША?

Татар матбугатын џђм иќтимагый тормышны даими књзђтеп барган кеше, мљгаен, Татарстан Язучылар Берлегендђ (ТЯБ) џђм аныћ тљбђк оешмаларында барган тавыш-гаугага карата битараф тњгелдер. Хђтерлђсђк, ул Ринат Мљхђммђдиев Берлек рђисе вазифасыннан азат ителгђч башланган иде.

Ђдиплђр арасындагы каршылык тора-бара хђтта галим-голђма яссылыгына да књчте. «Мирас» журналы тирђсендђге «этеш-тљртеш» књплђрнећ књћелендђ яман шеш тљере булып калды. Ике ай чамасы элек Ђлмђт тљбђге язучылар оешмасында да шундый «давыл» булды. Анда Ђлмђт тљбђгенећ берничђ елгыр язучысы ќирле оешма уставын бозып, ялган, мђкерле юл белђн ђлеге оешма рђисе Разим Вђлиуллинны эшеннђн азат илерделђр. Сђбђбе - Р. Вђлиуллин аларныћ «аш утлыгы» - «Рухият» фондына «калагын такмакчы», янђсе. Р. Вђлиуллин - «Рухиямныћ идея џђм уставы авторы. Ул фонд тљзеп, Ђлмђт тљбђге язучыларына, композиторларына, гомумђн, иќат ђџеллђренђ матди ярдђм књрсђтњне, яшь буынны ђдђбият-сђнгатькђ тартуны максат итеп куя. Устав теркђлђ џђм, анда ђйтелгђнчђ, «Рухият» кассасына 1997 елда деноминациялђнмђгђн акча белђн 5 млрд. сум акча керђ. Фондныћ оештыручысы «Татнефть» АЌ булу сђбђпле, спонсорлыкка нефть љлкђсенђ бђйле џ.б. оешмалар алына: «Татнефть» њзе, «Зенит» џђм «Девон-кредит» банклары, «Чулпан» страховой компаниясе, «Татех», «Татойлгаз» џ.б. «Рухият» эшлђп китњен-китђ, ђмма аныћ тљп офисы Ђлмђттђ тњгел, ђ Казанда ачыла, нишлђптер. Ић аянычы шул, тљбђк ђдиплђренећ китаплары «Рухият» ярдђмендђ сирђк чыга. Мђсђлђн, Гамил Афзал булып Гамил аганыћ бер томы гына «Рухият» булышлыгында чыккан џђм тагын берничђ китап... Ђ књпчелек ќирле язучы аныћ ярдђме турында хыялланмый да хђзер.

«Рухият» ќитђкчелегенећ башбаштаклыгы љчен, ђлбђттђ, Р. Вђлиуллин да берникадђр ќаваплы, чљнки ул ќирле язучылар оешмасыныћ ќаваплы сђркатибе, фонд ђгъзасы. Ђ фонд язучыларга ярдђм итњ љчен тљзелгђн...

Хђер, Р. Вђлиуллин ќаваплылыктан баш тартмый. Ул, рухиятлыларныћ «симереп» ятуларына, шул ук вакытта Ђлмђт тљбђге язучыларыныћ ипи-суда яшђп ятуларына тњзђ алмыйча, чарасызлыктан Ђлмђт шђџђре хакиме Ришат Ђбњбђкеровка оешмага компьютер алу љчен матди ярдђм сорап, хат белђн мљрђќђгать итђ, чљнки язучылар оешмасында, 40 ел элек бњлђк ителгђн язу машинкаларыннан башка текст ќыю коралы юк. Р. Ђбњбђкеров: «Акча юк, спонсор эзлђгез», - дигђн виза куеп, хатны кире кайтара.

Р. Вђлиуллин тљшенкелеккђ бирелмичђ, 2002 елныћ ќђендђ «Татнефть» АЌ генераль директоры џђм бер њк вакытта «Рухият» фонды башлыгы Шђфђгать Тђхђњтдиновка ќирле язучыларны борчыган мђсьђлђлђрне сљйлђп бирђ џђм аћардан матди ярдђм сорый. Анда ул «Рухиямныћ экспертлар советына Ђлмђт тљбђгеннђн берђр язучыны (!) кертергђ дип тђкъдим ясый.

Ђлмђт язучылар оешмасыныћ 40 еллык эшчђнлек алып бару дђверендђ 750 тљр китап чыккан. Шуларныћ 230 соћгы 7 елда, ягъни Р. Вђлиуллин ќитђкчелек иткђн чорда. Ф.Галимуллин њзенећ чыгышларында еш кына Р. Вђлиуллинны ТЯБ идарђ утырышларында катнашмауда гаепли. (Р. Вђлиуллин ТЯБ идарђ ђгъзасы). Ђ Вђлиуллин аныћ бу репликасына болай дип ќавап бирђ:

- Мин ул утырышларга књп йљрдем џђм йљрим. 2002 елныћ 27 декабрендђ 40 градуслы суыкта Казанга идарђ утырышына бардым. Килеп керсђм, анда эленке-салынкы хђл. Утырышка язучылар бик аз килгђн иде. Кворум булмады. Ф. Галимуллин идарђ ђгъзаларын телефон аша ќыеп утырды. Вакыт барды. Мин кљтеп утырдым... ...Минем рђислегем, эшчђнлегем љчен союз 1200 сум тњли. Ул акчаны мин Казанга барып алырга да, аћа яшђргђ дђ, Казанга идарђ утырышларына барырга да џђм тљбђгебезнећ шђџђр џђм районнарына барып, тљрле чаралар уздырырга да тиеш икђн! Ђле Союз утырышларына рђсми чакыру да ќибђрелми. Я берђрсе аркылы ђйтеп ќибђрђлђр шунда, я...»Разим абый, иртђгђ идарђ утырышы, килњегез сорала, дип, кљне ќиткђч, берлекнећ кабул итњ бњлмђсеннђн шалтыраталар». 2003 елныћ 5 мартында ђдђби ел йомгакларына да бардым. Ф. Галимуллин аћа 40 минутка соћарып килде. Ђ ќыелыш иртђнге тугызда башланырга тиеш иде. Чынлыкта бу союзныћ юк-бар эшчђнлеген књрсђтњ буларак оештырылган нђрсђ булды. 290 берлек ђгъзасыныћ 135 генђ килгђн иде... Ќыелыш таркау башланды. «Зевакалар» ачыктан-ачык талашуга књчте. Исерек язучылар бер-берсен тљрле нђќес исемнђр белђн атап кычкырырга тотынды. Миргазиян Юныс йљрђген тотып чыгып китте. Мин дђ чыдый алмыйча, кичке сђгать 4-тђ кайтып киттем.

Р.Вђлиуллин устав бозу юлы белђн рђислектђн азат ителде. Ђ язучылар бу ситуациядђ нђрсђ уйлый икђн? «Саботировать» итеп Ђхмђдиев оешмасыннан чыгып китђрлђрме џђм демонстратив рђвештђ њзлђренећ аерым мљстђкыйль оешмаларын булдырырлар микђн? Гаделлек џђм дљреслек Р.Вђлиуллин ягында бит!