БАШКОРТСТАНДА ТАТАР МЂГАРИФЕ БАРМЫ?

Рахимов режимы республкада татар мђгрифен бетерњ сђясђте њткђрђ. Миллион ярым татарны икенче миллђткђ - башкортка књчерњ котычкыч дђрђќђгђ ќитте.

Эш татар теленђ дђњлђт статусы бирмђњдђн башланды, сан ягынан имђнче урында торучы халык телсез калды. Халык санын алганда кљчлђп башкорт дип язылган татар авылларында балаларрны башкортча укыта башладылар. Татарларга: "Сез татарлашкан башкорт, ана телегез башкорт", - дип башкорт телен ана теленђ књчерделђр. Мондый мљмкинлек булмаган урыннарда (шђџђрлђрдђ) башкорт телен дђњлђт теле итеп керттелђр џђм бу юнђлеш елдан-ел кљчђя бара. Болар законны бозып эшлђнђ, чљнки теллђр џђм мђгариф турындагы законнарда бу каралмаган.

Татар ижтимагый оешмаларыныћ съездында (10.08.2002 ел) татар конгрессы делегатларына мљрђќђгать кабул ителгђн иде. Анда шундый нђтиќђ бар: татарлар љчен балалар бакчасы тђрбиячелђре башкортларга караганда 25, укытучылар - 10 мђртђбђ ђзрђк ђзерлђнђ. Татар телендђ укыту 1992-1993 уку елында 13,4% булса, 1999-2000 уку елында бу сан 10,6% тђшкил иткђн. Башкорт телендђ укыту шул ук елларда 35%тан 39,7%ка књтђрелгђн. Чагыштыру татар телендђ укытуныћ башкортчага караганда 4 мђртђбђ аз икђнен књрсђтђ. Ић аянычы шунда: татарча укыту тенденциясе тњбђнгђ юнђлеш алган. Мђгариф министрлыгыныћ мђгълњмђтлђренђ караганда, 2001-2002 уку елында башкорт миллђтеннђн булмаган укучыларныћ 24%ты башкорт телен дђњлђт теле сыйфатында укый.

Соћгы елларда Уфа мђктђплђрендђ татар класслары ачу књпкђ кимеде, балаларны ана теле яки дђњлђт теле дип башкортча укыталар. Бу хђл Уфаныћ Киров џђм Дим районнарында нык бара. Мђсђлђн, Дим районында 1 мђктђптђ генђ татарча укыту бар. Ђ бит џђр мђктђптђ укучыларныћ ЗО-40%ты татар балалары.

Авыл районнары мђктђплренђ башкорт телен кертњнећ 3 еллык планы тљзелгђн. Мђсђлђн, Дњртљйле районы мђктђплђрендђ башкорт телен кертњ быел тђмамланырга тиеш. Кушнарен районында 30 мђктђпнећ 12-сендђ башкорт теленђ књчкђннђр, калганнары килђсе уку елында књчеп бетђргђ тиеш.

Шулай итеп, барлык татар районнары шушы елларда башкортлаштырылып бетђргђ тиеш. Бу республикада нинди хакимият булуын ачык књрсђтђ.

Ни эшлђргђ дигђн сорау туа. Мондый башбаштыкларга кемдер ќавап бирергђ тиеш бит?! Шуннан чыгып республика татар иќтимагьй њзђге Мђгариф министрлыгын судка бирњне кирђк дип таба. Моны џђр районда коллектив формада џђм ата-аналар аерым рђвештђ оештырсыннар иде. Президент сайлауларына татар халкы њзенећ кискен протестын белдерергђ тиеш. Уй-фикеребез бер булсын - бу ќинаятьчел режимны хакимияттђн алып ыргытырга!